ਭਾਰਤ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਛੇ ਮਲਟੀ-ਰੋਲ ਟੈਂਕਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ (MRTT) ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
IAF ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੇ ਛੇ ਮਲਟੀ-ਰੋਲ ਟੈਂਕਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ (MRTT) ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ 1.1 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਸੌਦਾ IAF ਦੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਛੇ ਮਲਟੀ-ਰੋਲ ਟੈਂਕਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ (MRTT) ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਲਗਭਗ 1.1 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਇਹ ਸੌਦਾ, IAF ਦੀ ਲੰਬੀ-ਰੇਂਜ ਦੀ ਮਾਰਕ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨਲ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਇਜਾਫਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਏਅਰੋਸਪੇਸ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ (IAI) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਏਅਰੋਨਾਟਿਕਸ ਲਿਮਟਿਡ (HAL) ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੀਫਿਊਲਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਮਿਲੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ IAF ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਸਮੇਤ, ਲੰਬੀ-ਰੇਂਜ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਚਲਾ ਸਕੇਗੀ।
ਪੁਰਾਣੇ ਟੈਂਕਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਮਜ਼ੋਰ
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, IAF ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ Il-78 MKI ਟੈਂਕਰ ਜਹਾਜ਼ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2003 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਹੁਣ ਔਸਤਨ 22 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਦੇ ਮੁੱਦੇ, ਘੱਟ ਉਪਲਬਧਤਾ, ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਸ਼ਨ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਯੋਗਤਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਫੇਲ, Su-30MKI, ਅਤੇ ਤੇਜਸ ਵਰਗੇ ਆਧੁਨਿਕ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਸੀਮਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
Boeing 767-ਅਧਾਰਤ ਆਧੁਨਿਕ MRTT
ਨਵਾਂ MRTT ਜਹਾਜ਼ ਬੋਇੰਗ 767 ਪਲੇਟਫਾਰਮ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਰੇਂਜ, ਵਧੀ ਹੋਈ ਫਿਊਲ ਸਪਲਾਈ, ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਏਅਰ-ਟੂ-ਏਅਰ ਰਿਫਿਊਲਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ IAF ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕੇਗੀ।
ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੁੰਗਾਰਾ
ਇਸ ਡੀਲ ਵਿੱਚ HAL ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਏਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ, ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਓਵਰਹਾਲ (MRO) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਸਬਕ
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਦੌਰਾਨ, ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਰਿਫਿਊਲਿੰਗ ਦੀ ਘਾਟ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਸੀ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਜਰਬੇ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਖਰੀਦ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਚੀਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਖਿਲਾਫ ਵਧੇਗੀ ਰਣਨੀਤਕ ਬੜ੍ਹਤ
ਨਵੀਂ MRTT ਸਮਰੱਥਾ LAC ਅਤੇ ਚੀਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਹੱਦਾਂ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਵਾਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਿਖਾ ਸਕੇਗਾ।
ਕੀ ਹੋਣਗੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ?
-
ਇੱਕ MRTT ਵਿੱਚ ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ GE ਇੰਜਣ ਹਵਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 72,000 ਤੋਂ 90,000 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਬਾਲਣ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ 11,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਉਡਾਣ ਰੇਂਜ ਫਾਈਟਰ ਜੈੱਟ, ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਇਵੈਕਿਊਐਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਮਲਟੀ ਰੋਲ ਮਿਸ਼ਨ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਮਾਰੂਥਲ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ
ਯਾਨੀ ਇਹ ਸੌਦਾ ਪੁਰਾਣੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ IAF ਦੀ ਹਵਾਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
